فلا بدّ لهم من الاعتراف بجهميّة البخاريّ و ان تجهموا و تعبّسوا ، و لا محيص لهم من الاذعان بضلاله و ان تغيروا و تربدوا . [ و نيز در ( سير النبلاء ) مسطور است ] . قال احمد بن زنجويه : سمعت احمد يقول : اللفظيّة شر من الجهميّة . و قال صالح : سمعت ابي يقول : الجهميّة ثلث فرق : فرقة قالت : القرآن مخلوق ، و فرقة قالوا : كلام اللَّه و سكتوا ، و فرقة قالوا : لفظنا به مخلوق ، ثم قال أبي : لا تصل خلف واقفي و لا لفظي [ 1 ] . [ اين عبارت دلالت دارد بر آنكه احمد بن حنبل ارشاد فرموده است كه فرقهء لفظيّه يعنى كسانى كه قائلند به آنكه لفظ مردم به قرآن مخلوق است بدترند از جهميه [ 2 ] . [ و نيز از آن واضح است كه حضرت صالح از پدر بزرگوار خود امام حنبل نقل كرده است ، كه او ارشاد كرده كه جهميه سه فرقه‌اند : فرقه ايست كه گفتند : قرآن مخلوق است ، و فرقه‌ايست كه گفتند : قرآن كلام خدا است و سكوت كردند ، و فرقه ايست كه گفتند : لفظ ما به قرآن مخلوق است ] . [ و امام احمد بعد از اين تفصيل و توضيح فرموده : كه نماز مخوان در پس واقفي و نه لفظي ، يعنى كسى كه توقف مىكند در قرآن ، و كسى كه قائل است به آنكه لفظ انسان به قرآن مخلوق است او از اهل بدعت

--> [ 1 ] سير النبلاء ج 7 ص 139 مخطوط [ 2 ] الجهمية : منسوبة الي جهم بن صفوان السمرقندى ، كان قاضيا في عسكر الحارث ابن سريج الخارج على امراء خراسان فقبض عليه نصر بن سيار و قتله سنة 128 .